مقالات » جام نياز » روزه » رایحه‌­ی فطر و فطرت

رایحه‌­ی فطر و فطرت

نزدیک عید بود، منزل مرحوم ملا مختار اهلی بودم، فرزندش حاج آقا علیرضا از قم تماس گرفت...

تاریخ ثبت : جمعه 18 مرداد1392


تعداد بازدید : 4261


هر زمان که رایحه­ ی معنوی عید فطر، مشام روح و ایمان مرا می­ نوازد، غنچه­ ی یاد خاطره­ ای سفید در گلشن سبز حافظه­ ام می­ شكفد و صحرای جانم را سرشار از عطر روح­ افزای دین و ایمان و پایبندی بر آن می­ نماید.

اینک شما را به استشمام این«رایحه­ ی فطر و فطرت» فرا می­ خوانم:

نزدیک عید بود، منزل مرحوم ملا مختار اهلی بودم، فرزندش حاج آقا علیرضا از قم تماس گرفت، از مضمون گفتگویشان متوجّه شدم که با هم برای ملاقات شب عید فطر قرار می­ گذارند.

به آقازاده­ اش می­ فرمود:«از قم که اومدی برو خونه­ ی برادرت آقا فخرالدّین. قبل از غروب از اونجا بیا بیرون برو زیارت هلال علی، نماز مغرب و عشات را که خوندی برا افطار بیا منزل ما».

هدف او از بیان این طرح آن بود که زکات حاج آقا علیرضا و خانواده­ اش به کسی دیگر واجب نشود.

*****

هر کس این خاطره را بشنود پیش خود می­ گوید:«خوب این همه طرح و نقشه برای چه؟ مگر چه می­ شود که بیاید و فطریه­ اش را هم میزبان بدهد؟ یعنی برای فرار از پرداخت چند تومان زکات، این همه برنامه­ ریزی؟»

شاید هم برخی زبان جسارت گشوده و از او با وصف بخل و امساک، سخن گویند.

ولی آن­هایی که درب همیشه باز منزل اهلی و سفره­ ی گسترده­ ی جود او را به یاد دارند حتماً به جستجوی دلیل آن بر خواهند آمد و به اهمّیّت آن همه طرح و برنامه­ ی میهمانی و میزبانی پی خواهند برد.

*****

به فتوای برخی از مراجع معظّم تقلید«زکات فطریّه­ ی مهمان اگر پیش از غروب یا مغرب وارد خانه­ ی میزبان شود به صاحب خانه واجب است».ولی به فتوای بزرگانی دیگر«تنها در صورتی زکات فطره­ ی مهمان بر عهده­ ی میزبان است که نان خور او حساب شود» که بدیهی است با یک وعده­ ی افطاری نان خور محسوب نمی­ شود.

اهمّیّت این امر آن جا معلوم می­ شود که مثلاً میزبان، مقلّد مرجعی باشد که می­ فرماید زکات فطره­ ی مهمان بر میزبان واجب است. از جانب دیگر مهمان، تابع عالمی باشد که فتوایش واجب نبودن زکات فطره­ ی مهمان بر میزبان است.

در این صورت آیا هر دو یعنی هم میزبان و هم میهمان باید زکات بدهند؟

حال اگر یکی از ایشان زکات را پرداخت آیا باز بر دیگری واجب خواهد بود یا نه؟

در این میان چه بسا هر کدام منتظر پرداخت زکات، توسّط طرف مقابل بوده و در نتیجه هر دو مرتکب ترک واجب شوند. 

این است که بی­ دردسر ترین راه همان است که میهمان بعد از مغرب وارد منزل میزبان شود که در این صورت زکات فطره تنها بر عهده­ ی خودش خواهد بود.

البتّه این نکته هم فراموش نشود که اگر میهمان عصر شب عید فطر یا از چند روز جلوتر داخل منزل میزبان شده باشد و آنگاه به عنوان این که زکاتش بر میزبان واجب نشود پیش از غروب از آن مکان خارج شده و گشت و گذاری نموده و پس از مغرب دوباره به همان منزل برگردد باز زکات فطره­ اش به صاحب­خانه واجب خواهد بود.

بهترین راه همان است که اهلی پیشنهاد داد و آن این که تا قبل از غروب در یک منزل باشند آنگاه از آن مکان خارج شده و بعد از مغرب وارد منزل دیگر شده و مهمان فردی دیگر شوند.

بدیهی است تنها کسانی به این سخنان ارزش می­ نهند که پایبند مسائل شرع­ اند و  اهل احتیاط؛ همان سرمایه­ ی حیاتی که مولای پرهیزگاران، امیرمؤمنان علی علیه السّلام فرمودند:«یا کمیل! اخوک دینک فاحتط لدینک بما شئت» یعنی آیین تو برادر تو است پس درباره­ ی آن هر چه می­ توانی شرط احتیاط را مراعات نما.(امالی شیخ طوسی ص110)